Chamfer ve pahlı frez nedir? ISO 297, 299 ve torpido ailesi
Katalogda en kalabalık ikinci şekil ailesi pahtır. Konik pahlı 22 kod, pahlı silindir 14 kod; toplam 36 kod, yani kataloğun altıda biri. Buna karşılık bu frezler mağazada “alev” ve “torpido” adıyla listelenir. Aynı geometrinin üç ayrı adı olması, sipariş verirken en sık yaşanan karışıklıklardan biri.
Bu yazı üç soruyu ayırıyor: pah nedir, hangi ISO grupları bu aileye girer, ve alev ile torpido adları nereden geliyor.
Pah, bir bitim çizgisi biçimidir
Pah bir frez adı değil, bırakılan formun adıdır. Protetik literatürde bitim çizgisi biçimleri kabaca genişliğe göre ayrılır: 0,3 mm’nin altı bıçak sırtı, 0,3 mm civarı pah, 0,3 mm’nin üstü basamak.
Pahı ayıran şey, eksen yüzeyinden sınır yüzeyine yuvarlak ve iç bükey bir geçişle inmesidir. Bıçak sırtında belirgin bir omuz kalmaz; basamakta taban eksen yüzeyine yaklaşık dik iner ve düz bir kademe oluşur. Pah ikisinin ortasındadır.
Pah kenar tasarımının sağladığı avantajlar arasında sınır çizgisinin ayırt edilmesinin ve ölçüde yakalanmasının kolaylığı sayılır.
Bu ayrımın frez tarafındaki karşılığı basittir: ucun yarıçapı, bırakılan geçişin yarıçapını belirler. Yuvarlak uçlu konik bir frez yuvarlak bir geçiş bırakır; düz uçlu bir frez düz bir taban bırakır. Frez seçimi, istenen formun doğrudan kendisidir.
Katalogda pah aileleri
ISO 6360, şekli üç haneli bir grup numarasıyla kodlar. Pah geometrisi iki ayrı grupta toplanır.
Konik pahlı · Tapered Chamfer
| ISO | Katalogda | Çap | Gren kademeleri |
|---|---|---|---|
ISO 297 |
12 kod | Ø1,2 – 1,8 mm | ekstra ince, ince, orta |
ISO 298 |
1 kod | Ø1,6 mm | orta |
ISO 299 |
9 kod | Ø1,2 – 2,1 mm | ince, orta, iri |
Gövde uca doğru daralır, uç yuvarlaktır. ISO 297 tek başına 12 kod taşır ve ekstra inceden ortaya kadar üç kademede üretilir; yani aynı geometriyi kaba aşamadan bitirmeye kadar aynı formu bozmadan takip edebilirsiniz. ISO 299 ise iri grene kadar çıkar, ISO 297 çıkmaz. İki grubun ayrıldığı yer budur.
Pahlı silindir · Bevel Cylinder
| ISO | Katalogda | Çap | Gren kademeleri |
|---|---|---|---|
ISO 131 |
2 kod | Ø1,6 mm | orta, iri |
ISO 286 |
1 kod | Ø1,0 mm | orta |
ISO 287 |
5 kod | Ø1,2 – 1,4 mm | ekstra ince, ince, orta |
ISO 289 |
6 kod | Ø1,4 – 1,8 mm | ince, orta, iri |
Burada gövde silindiriktir, yalnız uç pahlıdır. Konik pahlıdan farkı, yan yüzeyin boyunca çapın sabit kalmasıdır. Yan yüzey paralel bir yüzey bırakır, uç ise pahı açar.
Kod sayıları üreticinin 220 kodluk kataloğundandır. Rafımızda bu grupların 13’ü bulunuyor; katalogda olup sitede olmayan bir kod arıyorsanız yazın.
Neden mağazada “alev” ve “torpido” yazıyor
Adlandırma farkı üreticiden değil, Türkiye’deki yerleşik kullanımdan geliyor.
Alev, konik pahlı frezin siluetine verilen addır: gövde uca doğru daralıp yuvarlanınca alev biçimi çıkar. Rafımızdaki alev frez kategorisinin ISO 297, 298 ve 299 grupları tam olarak Tapered Chamfer‘dır. Aynı kategoride ISO 248 – 250 grubundaki gerçek alev (Flame) frezler de var; ikisi ayrı geometridir, aynı kategoride durmaları adlandırma alışkanlığındandır.
Torpido, pahlı silindirin adıdır. Torpido frez kategorisi ISO 131, 286, 287 ve 289 gruplarından oluşur, yani Bevel Cylinder ailesidir.
Pratik sonuç: “chamfer frez” ya da “pahlı frez” arıyorsanız bu iki kategoriye bakmanız gerekir. Sipariş verirken en güvenli yol ISO grubunu ve çapı birlikte yazmaktır; şekil adı ülkeden ülkeye, hatta klinikten kliniğe değişiyor.
Aynı geometri, üç gren kademesi
Pah ailesinin ayırt edici bir özelliği, aynı ISO grubunun ince ve orta kademelerde birlikte bulunmasıdır. ISO 297’de ekstra inceden ortaya, ISO 287’de yine ekstra inceden ortaya kadar kod var. Bunun anlamı şudur: formu açan frez ile formu düzelten frez aynı geometridedir, yalnız tane boyu değişir.
Gren farkı sapın üstündeki renk bandıyla gösterilir ve karşılıkları ISO 7711-3 ile tanımlıdır. Kademelerin mikron karşılıklarını renk bandı ve gren yazısında tablo hâlinde verdik.
Kod son ekleri de bu ayrımı taşır: -C iri, F ince, S ekstra ince kademeyi gösterir. Örneğin ISO 299 grubunda P5 orta, P5-C aynı geometrinin iri kademesidir. Kod yapısının tamamını ISO 6360 rehberinde alan alan açıkladık.
Seçerken bakılan üç şey
Uç yarıçapı
Bırakılacak geçişin yuvarlaklığını doğrudan bu belirler. Konik pahlıda uç yuvarlaktır; düz uçlu konik (ISO 170, 172, 173) aynı işi yapmaz, tabanda köşe bırakır. İkisi konik frez kategorisinde yan yana durur.
Çap
Pah ailesinde çap Ø1,0 mm ile Ø2,1 mm arasında değişiyor. Çap, hem kaldırılan hacmi hem de geçişin genişliğini değiştirir; ISO grubu aynı olsa bile çapı belirtmeden sipariş vermek eksik kalır.
Gren
Kaba aşamada iri gren daha çok madde kaldırır, bitim aşamasında ince gren daha düzgün yüzey bırakır. Aynı ISO grubunu iki kademede stokta tutmak yaygın bir alışkanlıktır.
Sık sorulanlar
Chamfer frez ile pahlı frez aynı şey mi?
Evet. Chamfer İngilizce, pah Türkçe karşılığıdır. Üreticinin katalog adı Tapered Chamfer ve Bevel Cylinder, bizim kategorilerimizde karşılıkları alev ve torpidodur.
Torpido frez ile alev frez arasındaki fark ne?
Gövde biçimi. Torpidoda gövde silindiriktir, çap boyunca sabittir; alevde gövde uca doğru daralır. İkisinin de ucu pahlıdır.
Hangi ISO grubunu arasam?
Konik pahlı için 297, 298, 299; pahlı silindir için 131, 286, 287, 289. Kod sayısı en yüksek olanlar ISO 297 ve ISO 299’dur, yani ölçü yelpazesi en geniş gruplar bunlardır.
Aynı geometrinin iri greni var mı?
ISO 299 ve ISO 289 gruplarında iri gren kodları bulunur, ISO 297 ve ISO 287’de bulunmaz. Bu iki grup ekstra inceden ortaya kadar üretilir.
Sap tipi hepsinde aynı mı?
Evet, kataloğun tamamı FG · 314 saplıdır, yani aeratöre takılır. Ayrıntısı aeratör frezi sayfasındadır.
Bitim çizgisi genişlik sınıflandırması protetik literatürdeki yaygın tanıma dayanır; bu yazı geometriyi anlatır, klinik tavsiye değildir. ISO grup numaraları, kod sayıları, çap ve gren değerleri DeltaDentDiamco kataloğundan alınmıştır. Frez Dükkanı, DeltaDentDiamco’nun Türkiye distribütörüdür.
