Aeratör frezi mi anguldruva frezi mi? FG, RA ve HP sap tipleri

Yanlış sap tipi sipariş etmek, dental malzemede en pahalı basit hatalardan biridir. Kutu gelir, frez başlığa girmez, iş durur. Türkçede aeratör ve anguldruvayı anlatan içerik var ama frezin sapını anlatan neredeyse yok. Bu yazı o soruyu kapatıyor.

Tek soru: hangi başlığa girecek

Sap tipi seçiminde başka bir kriter yok. Frezin şekli, greni ve çapı ne olursa olsun, sap yalnız tek bir şeyi belirler: aletin hangi el aletine takılacağını.

Kod tam olarak burada işe yarar. ISO 6360 kodunun ikinci grubu sap tipidir: 314 görüyorsanız o frez aeratöre, 204 görüyorsanız anguldruvaya, 104 görüyorsanız piyasemene girer. Kodun tamamını okumak için ISO kodu rehberine bakabilirsiniz.

Üçünün farkı nerede

FG, aeratör frezi

Sap düzdür, çentiği yoktur. Başlığa sürtünme ile tutunur, adı da buradan gelir. Aeratör yüksek devirde çalıştığı için FG frezler kısa ve incedir; sap çapı 1,6 mm’dir. Üçü içinde en kısası, 19 mm.

Elmas frezlerin büyük çoğunluğu FG saplıdır, çünkü elmasla aşındırma yüksek devirde yapılır.

RA, anguldruva frezi

Sapın ucunda bir çentik vardır ve bu çentik başlığın kilidine oturur. “Latch” adı buradan gelir. Anguldruva FG’ye göre daha düşük devirde, daha yüksek torkla çalışır. Uzunluk 22 mm.

HP, piyasemen frezi

Düz ve uzun saptır, 44 mm. Laboratuvar mikromotoru ve piyasemen için. Ağız içi kullanımdan çok teknisyen işine yöneliktir.

Devir ve tork farkı neyi değiştirir

Üç sap tipi üç ayrı çalışma rejimine karşılık gelir. Aeratör çok yüksek devirde ama düşük torkla çalışır; kesme işini devir yapar, kuvvet değil. Anguldruva daha düşük devirde, buna karşılık belirgin şekilde daha yüksek torkla çalışır. Piyasemen ise laboratuvar tarafında, uzun erişim ve serbest çalışma açısı için kullanılır.

Bunun pratik sonucu şu: aynı geometrideki bir frez, farklı sap tipiyle farklı bir alettir. Elmas aşındırma yüksek devirde verim verdiği için elmas frezlerin büyük çoğunluğu FG saplıdır. Anguldruva tarafında elmastan çok karbür ve çelik alet görürsünüz.

Adaptör meselesi

Piyasada FG frezi anguldruvaya takmaya yarayan adaptörler var. Mekanik olarak mümkün olması, uygun olduğu anlamına gelmez. Adaptör aleti uzatır, bu da eksenden kaçma ihtimalini artırır. Eksenden kaçan bir frez hem kesimi genişletir hem başlığı zorlar. Frez değişimi yazısında anlattığımız dört uyarı işaretinden biri tam olarak budur.

Klinikte stok tutarken

Yanlış sap tipi siparişi çoğunlukla tek bir sebepten olur: sipariş listesinde sap tipi hiç yazmaz. Liste “rond frez 016, iki adet” der ve alan kişi hangi başlığa gireceğini bilemez. Basit çözüm, stok listesinde sap tipini ilk sütun yapmaktır.

İkinci sık hata, aynı geometriyi iki farklı sap tipinde tutan kliniklerde olur. Frez standında FG ve RA aletler karışırsa hekim aleti eline aldığında ayırt etmek zorunda kalır. Ayrı stand kullanmak bu sorunu tamamen ortadan kaldırır.

Uzunluk her zaman standart değil

Aynı sap tipinde farklı gövde uzunlukları bulunur. Kataloğumuzda bu fark somut: DeltaDentDiamco cerrahi hattında gövde uzunlukları 25 mm ve 30 mm olarak kayıtlı, yani standart ölçüden uzun. Üretici bu hattı “high-precision dental procedures” için tanımlıyor. Derin erişim gereken işlerde bu fark doğrudan hissedilir.

Diğer uçta pedodonti hattı var. M önekli dokuz kodun tamamı kısa saplı ve çapları Ø1,0 ile Ø1,6 mm arasında. Küçük ağızda çalışırken erişim ve görüş açısı bu ölçülerle değişir.

En sık yapılan üç hata

1. Aeratör frezini anguldruvaya takmaya çalışmak

FG sapın çentiği olmadığı için anguldruvanın kilit mekanizması onu tutmaz. Bazı adaptörler bunu mümkün kılsa da, alet o devir ve tork profili için tasarlanmamıştır.

2. Şekle bakıp sapı atlamak

Katalogda aynı geometri farklı sap tipleriyle bulunabilir. “ISO 141 yuvarlak uçlu silindir” dediğinizde henüz sap tipini söylemiş olmuyorsunuz. Sipariş verirken şekil, çap, gren ve sap, dördü birlikte belirtilmeli.

3. Uzunluğu göz ardı etmek

Aynı sap tipinde farklı uzunluklar olabilir. Bizim cerrahi hattımızda bu fark somut: cerrahi elmas frezlerin gövde uzunluğu katalogda 25 mm ve 30 mm olarak kayıtlı, yani standart ölçüden uzun. Derin erişim gereken işler için üretilmişler. Sipariş verirken uzunluğu da kontrol edin.

Pedodontide sap boyu

Katalogdaki M önekli pedodonti serisi kısa saplıdır ve çapları Ø1,0 ile Ø1,6 mm arasında kalır. Küçük ağızda çalışırken hem erişim hem görüş açısından fark yaratan şey budur. Dokuz kodluk bu seriyi pedodonti frez kategorisinde bulabilirsiniz.

Frez Dükkanı’nda hangi sap tipi var

Bunun net bir cevabı var: DeltaDentDiamco elmas frezlerinin tamamı FG saplıdır, yani ISO kodu 314, aeratör başlığına girer. Rafta ayrıca EVE cila ve bitirme ürünleri duruyor; onlarda anguldurva 204 ve piyasemen 104 sapları da var. Elmas frezlerin büyük çoğunluğunun FG saplı olmasının sebebi de bu: elmasla aşındırma yüksek devirde verim verir.

Anguldurva ya da piyasemen için elmas frez arıyorsanız, sipariş öncesi bize yazın. Ayrıntı için sıkça sorulan sorular sayfasına da bakabilirsiniz.

Sipariş verirken kontrol listesi

1. Sap tipi: FG mi RA mı HP mi. Hangi başlığa gireceğini yazın.
2. Şekil: ISO grubunu yazın, Türkçe adını değil. Şekil adları site ve marka arasında değişebiliyor.
3. Çap: üç haneli kod ya da milimetre. 016 Ø1,6 mm demek.
4. Gren: ince, orta, iri. Üretici kodunun son eki bunu zaten taşır.
5. Uzunluk: standart mı, uzun mu. Cerrahi ve pedodonti hatlarında bu ayrım önemli.

Beş satırlık bu liste, yanlış kutu gelmesini büyük ölçüde engeller.

Kaynaklar

• ISO 6360-1:2004, sap tipi kodlaması dahil genel özellikler
• DeltaDentDiamco kataloğu, cerrahi hat gövde uzunlukları
• Frez Dükkanı teknik rehberi, sap tipleri bölümü

İlgili sayfalar

• Teknik rehber, sap tipleri ve ISO kodlama
• Cerrahi frezler, uzun gövde
• Pedodonti frezleri, kısa sap
• Tüm elmas frezler

İlgili yazılar

• Frez üzerindeki renk bandı ne anlama gelir
• ISO 6360 frez kodu nasıl okunur
• Hangi işlemde hangi frez kullanılır
• Elmas frez ne zaman değiştirilmeli

Sap tipi kodları ve uzunlukları ISO 6360 sistemine göredir. Cerrahi hattın uzunluk değerleri DeltaDentDiamco kataloğundan alınmıştır. Frez Dükkanı, DeltaDentDiamco’nun Türkiye distribütörüdür.