Blog

Hangi işlemde hangi frez? Endikasyon bazlı elmas frez seçim rehberi

Yazar

29/08/2026

On 29/08/2026

Dental frez satan sitelerin tamamı ürünleri şekline göre listeler. Hiçbiri işleme göre listelemez. Oysa hekim çoğu zaman “yuvarlak uçlu konik frez” diye değil, “kron preparasyonu yapacağım” diye düşünür. Bu yazı katalogdaki 48 ISO şekil grubunu işin kendisine bağlıyor.

Beş farklı elmas frez uç geometrisi: rond, düz uçlu konik, ojival uçlu düz konik, ters koni, tekerlek — Beş ayrı ISO şekil grubu. İşi belirleyen şey ucun biçimidir.

Aşağıdaki eşleştirme frez geometrisinin tasarım amacına ve üreticinin hat tanımlarına dayanır. Genel bilgi amaçlıdır, klinik tavsiye değildir. Endikasyon ve teknik seçimi hekimin kendi kararıdır.

Geometri neden işi belirler

Bir frezin ne işe yaradığını üç şey belirler: ucun biçimi, çapı ve gren kademesi. Uç biçimi kesilen boşluğun formunu verir. Çap ne kadar madde kaldırılacağını sınırlar. Gren ise hızı ve bıraktığı yüzeyi belirler.

Bu üçlüyü bilirseniz katalogda kaybolmazsınız. Kod okumanın ayrıntısı için ISO kodu rehberine ve gren yazısına bakabilirsiniz.

İşleme göre geometri tablosu

İşleme göre elmas frez geometrisi tablosu: kaviteye giriş rond ve ters koni, fissür preparasyonu düz uçlu silindir, kron preparasyonu konik, chamfer basamağı konik pahlı — İşin kendisinden geometriye giden kısa yol. ISO grupları DeltaDentDiamco kataloğundan.

İş	Öne çıkan geometri	ISO grubu	Kategori
Kaviteye giriş, çürük temizliği	Rond, ters koni	`001`, `010`, `019`	Rond, ters konik
Fissür ve kutu preparasyonu	Düz uçlu silindir	`108`, `109`, `110`, `111`	Fissür
Aksiyal yüzey düzeltme	Yuvarlak uçlu silindir	`139`, `140`, `141`, `142`	Silindir
Kron preparasyonu, koniklik verme	Düz ve yuvarlak uçlu konik	`170`, `172`, `173`, `197`, `198`, `199`	Konik
Servikal basamak, chamfer formu	Konik pahlı, pahlı silindir	`297`, `298`, `299`, `131`, `286`, `287`, `289`	Alev, torpido
Oklüzal ve palatinal redüksiyon	Top, yumurta, mermi	`257`, `272`, `277`	Labut
Dar aralık, interproksimal erişim	İğne	`164`, `165`, `166`, `196`, `540`, `699`	Alev
Alev formu, dar bölge düzeltme	Alev (flame)	`248`, `249`, `250`, `273`	Mum alevi
Armut formu kavite	Armut	`237`	Armut
Kron ve köprü kesme, soğutma gereken uzun kesim	Su yollu gövde	`511`	Su yollu
Zirkonya ve sert seramik düzeltme	Ceramica ve Ceramica X hattı	Birden çok grup	Seramik ve zirkon
Yüzey bitirme ve cila	Bitim hattı, ince ve ekstra ince gren	`001`, `198`, `257`, `287`, `297`, `298`	Bitim ve cila
Süt dişi hekimliği, kısa saplı ölçüler	Pedodonti M serisi	`001`, `010`, `109`, `165`, `172`, `297`, `298`	Pedodonti
Cerrahi kesim	Elmas kesici, uzun gövde	`199`, `254`	Cerrahi
Pin yuvası açma	Pin kılavuzu	`190`	Pinli
Disk formu kesim	Tekerlek	`040`	Tekerlek

Chamfer basamağı: en çok karıştırılan konu

Servikal basamak formları arasında chamfer, Türkçe kaynaklarda en az anlatılan konulardan biri. Katalogda bu forma yönelik ayrı bir kod ailesi var: P önekli kodların tamamı tapered chamfer geometrisi, yani konik pahlı. Onbir kodun hepsi tek bir amaç için tasarlanmış.

Aynı işe hitap eden ikinci aile pahlı silindirler, yani ISO 131, 286, 287 ve 289 grupları. Sitede bunlar torpido frez adıyla geçiyor.

Kısacası “chamfer frezi” diye aradığınız şey bizde iki kategoriye dağılmış durumda: konik pahlı geometriler alev frez içinde, pahlı silindirler torpido frez içinde.

Aynı iş için gren nasıl seçilir

Geometriyi seçtikten sonra ikinci karar gren. Katalogdaki dağılım şu mantığı izliyor:

Hızlı madde kaldırma: ekstra iri. Katalogda A önekli beş kod ve -XC son ekli kodlar.
Ana preparasyon: orta gren. 220 kodun 128’i burada, yani katalogun omurgası.
Form düzeltme: iri gren, -C son eki. 34 kod.
Bitirme: ince ve ekstra ince, tamamı C önekli bitim hattında.
Zirkonya ve sert seramik: Ceramica X karma gren, -X son eki. Yedi kod.

Zirkonya ve sert seramik: ayrı bir mesele

Tabloya bakınca seramik ve zirkonya için ayrı bir satır olduğunu görüyorsunuz. Bunun sebebi geometri değil, malzeme. Zirkonya sert bir malzeme ve elmas taneyi gövdeye bağlayan matrisi diğer işlere göre çok daha hızlı yorar. Bu yüzden üreticiler bu iş için ayrı hat kurar.

DeltaDentDiamco’da bu iki hat var. Ceramica hattında kaplama çift kat uygulanıyor, üreticinin ifadesiyle:

“Ceramic diamond burs with double Rhodium/Platinum coating, optimized for finishing procedures on all-ceramic and zirconia restorations.”

DeltaDentDiamco, Ceramica ürün hattı tanımı

Ceramica X ise farklı bir yaklaşım kullanıyor: aynı çalışma ucunda ince ve ekstra iri tane bir arada. Katalogda “Mix (Fine + Extra Coarse)” olarak kayıtlı yedi kod bu hatta ait. Üreticinin tanımı: “High-performance diamond burs designed for zirconia and hard ceramic materials.”

Çift kaplama yalnız Ceramica hattı içindir. Standard hat için üretici tek kaplamadan söz ediyor: “traditional bonding matrix, enhanced through a Rhodium/Platinum coating process”. Bu ayrımı doğru aktarmak önemli, çünkü ikisi farklı ürün.

Katalog neden bu şekilde dağılmış

220 kodun gren dağılımına bakınca preparasyonun mantığı görünüyor: 128 kod orta grende. Yani katalogun yarıdan fazlası günlük işin ana kademesinde. İnce ve ekstra ince toplam 40 kod ve tamamı C önekli bitim hattında. İri ve ekstra iri toplam 45 kod, hızlı madde kaldırma için.

Bu dağılım pratik bir şey söylüyor: bir kliniğin stoğunun ağırlığı orta grende olmalı, iki uçta ise ihtiyaca göre daha az sayıda ama doğru seçilmiş kod bulunmalı.

Üretim tarafı

DeltaDentDiamco frezleri İtalya’da, Usmate’de üretiliyor ve marka bu işi kırk yılı aşkın süredir yapıyor. 2021’den bu yana uluslararası Tri Hawk ürün ailesinin parçası. Frez Dükkanı bu markanın Türkiye distribütörüdür, dolayısıyla katalogdaki 220 kodun tamamına erişimimiz var.

Sık sorulan üç soru

Aynı iş için kaç farklı frez gerekir

Çoğu preparasyon en az iki kademe ister: madde kaldıran daha iri bir frez ve yüzeyi düzelten daha ince bir frez. Katalogda aynı ISO grubunun hem orta hem ince versiyonunun bulunması bu yüzden. Örnek: ISO 141 grubunda hem orta gren S36A hem ince gren C36F var, ikisi de Ø1,6 mm.

Şekil adına göre mi ISO numarasına göre mi aramalı

ISO numarasına göre. Türkçe şekil adları site ve marka arasında değişebiliyor. Örneğin üreticinin Needle dediği geometri bizde alev frez kategorisinde, Flame dediği ise mum alevi kategorisinde. ISO numarası ise sabittir.

Aynı ISO grubunda neden farklı çaplar var

Çünkü grup geometriyi tanımlar, ölçüyü değil. ISO 141 grubunda Ø1,2 mm’den Ø1,8 mm’ye kadar 18 ayrı kod var. Doğru ürünü seçmek için grup ve çapı birlikte okumak gerekir.

Nereden başlamalı

Yeni bir tedarikçiyle çalışmaya başlarken en pratik yol, en çok kullandığınız üç geometriyi orta grenle denemek, sonra bitirme kademesini eklemek. Katalogun tamamını tüm ürünler sayfasından görebilir, teknik ayrıntılar için teknik rehbere bakabilirsiniz.

Kaynaklar

ISO 6360-1:2004, döner alet numaralandırma sistemi
ISO 7711-3:2004, gren kademeleri ve renk kodu
DeltaDentDiamco ürün hattı tanımları ve katalog
Frez Dükkanı teknik rehberi ve seriler sayfası

İlgili yazılar

Veri kaynağı: DeltaDentDiamco ürün kataloğu, 220 kod, 48 ISO şekil grubu. Kategori eşleştirmeleri sitedeki güncel ürün dağılımından üretilmiştir. Frez Dükkanı, DeltaDentDiamco’nun Türkiye distribütörüdür.